Nitekim düzensiz bir yaşayış tarzı, insanı toplumsal ve kültürel erozyona sürükleyen en önemli faktörlerden biridir. Hayat biçimi, belirli bir sistem içerisinde seyrederse, insanın ailevî ve içtimaî hayatında gözle görülür derecede iyi münasebetler kurmasına neden olacak ve böylece insan hayat içerisinde karşılaşacağı her türlü zorlukların üstesinden kolaylıkla gelecektir.

Düzenli bir hayat programından maksat, aile içerisinde tutumlu olmak, sağlıklı beslenme, düzenli uyku vs. değildir sadece. Bilâkis insanın, içerisinde yaşamış olduğu toplum ile ilişkilerinde belli başlı unsurlara riayet ederek gerekli prensipler doğrultusunda bir yaşam sürmesidir. Dolayısıyla ailelerin temel görevlerinden biri, hiç kuşkusuz aile fertlerinin isteklerinin belirlenmesi ve gereklerinin yerine getirilmesidir.

İnsan hayatını önemli derecede etkisi altına alan bu unsurun önemini küçük bir örnekle açıklamak gerekirse, çocuğun hayattaki başarılarının veya yenilgilerinin olumlu ve olumsuz etkilerinin dikkatle incelenmesi, ardından bunun, çocuklarının başarı düzeyini yükseltmek uğruna anne-babanın verdiği uğraşı, güttükleri amaç ve geleceğine yönelik beklentileriyle kıyaslanması yeterli gelecektir.

Nedensellik açısından izah edilmesi gereken bir diğer konu ise, ailenin çocuklarının eğitim ve öğretimlerinde kullandıkları metotların nicelik ve niteliğidir. Çocuklar için yapılan tüm programlar, aile yumağı ile iç içe olmalı ve kesinlikle bu iki ana unsur birbirinden kopuk olmamalıdır.

Ailevî huzurun yakalanması, bu kazanımlar sayesinde mümkündür. Ancak bununla birlikte kendi içinde huzur, mutluluk ve sistematik bir hayat düzeni yakalayabilmiş bir ailenin toplumsal hayatta da başarılı bir grafik çizeceği kuşkusuzdur.

Bu noktada hazırlanacak hayat programının belli başlı özellikleri olmalıdır. Her ne kadar içinde yaşanan toplumun genel bir düzeni olmuş olsa bile, kişisel özellikler, hiçbir şekilde aile bireylerinin doğası ve dünyasına aykırı olmamalı, onların ihtiyaçlarına büyük oranda cevap verebilecek bir nitelikte olmalıdır. Bu yüzdendir ki mevcut durumun analiz ve tetkiki, hayat programı ile ilgili olarak analiz gücünün yüksek olması, istekleri, sorunları, ilgi ve alâkaların yoğun olduğu konular üzerinde titiz bir çalışma gerektirmektedir. Böylesi bir çalışma ile birlikte öncelik verilecek konular belirginlik kazanarak sorunlar merhale merhale aşılacak ve arzu edilen düzeye ulaşmak daha rahat olacaktır. Neyin, ne zaman, nasıl ve niçin yapılacağı prensibinden yola çıkılarak birçok engel rahatlıkla çözüme kavuşacaktır.

Hayat programının düzenli bir şekilde ilerleyebilmesi için ise bu uzun yolda birlikte hareket eden aile fertlerinin kişisel istek ve arzularına ihtimam gösterilmesi riski en asgariye indirecektir. Öyleyse fertlerin kişisel istek ve arzuları hayat programının işlevinde çok büyük bir rol oynadığı gerçeği göz ardı edilmemelidir. Buna göre fertler arasıdaki kişisel arzu ve isteklerin tümünü bir araya toplayarak hepsine aynı payda da (uzaklık veya yakınlık) cevap verilebilme mekanizmasını oluşturabilmelidir. Başarılı bir hayat düzeni kurulduğu vakit ihtiyaç, istek ve arzular da belirli bir dengede seyreder hâle gelecek ve hayat programının akışına göre şekillenecektir.

İhtiyaç hissedilen her türlü yokluk fertlerin varolması ile varlığa kavuşacaktır.

Diğer bir ifadeyle ihtiyaç, kişilerin yokluğunu hissettiği ve var olmasıyla sorunların çözümleneceği şeyin adıdır.

Yapılan araştırmalarda üç önemli husus, ihtiyacın en önemli mihver taşı olarak ön plana çıkmaktadır. Bunlar her ne kadar bazen birbirleri ile yer değiştirmiş olsalar bile tamamen kişilerle orantılı olan genel olgulardır.

İhtiyaç, İstek, ilgi

İhtiyaç,ulaşılması istenen amaç için gereksinim duyulan şeylerdir. İstekler ise faydalı olup genellikle zaruret arz etmeyen unsurlardır ve ilgi ise kişinin heves ve meraklarıyla orantılı olanlardır.

İNSANIN İHTİYAÇLARININ ÖZELLİKLERİ

1-     Tüm insanların bir takım ihtiyaçları vardır.

2-     İhtiyaçlar mevcut durum ile istenilen durum arasında bir mesafedir.

3-     İnsanlar mevcut durum ile varmak istedikleri konumu çok iyi analiz edebilmeli ve tüm değişimlere kendini hazırlayarak mevcut durumun değerini bilmelidir.

4-     İki konum arasındaki mesafe kişinin ihtiyacını belirlemedeki mihenk taşıdır.

5-     İhtiyaçlar sınıflandırmaya alındığında genel olarak üçe ayrılırlar.

A-Fiziksel B- Toplumsal C- Ruhsal ve inançsal.

6-     Psikoloji de ise istekler hissedilen ve hissedilmeyen öğeler olarak iki kısma ayrılır.

7-     İhtiyaçlar tamamıyla kişiye özel de olabilir; genel olarak ailevi ihtiyaçlar olarak da ortaya çıkabilir.

8-     İhtiyaçlar zaman ve mekan şartlarına göre değişkendir.

9-     İnsanların istekleri yaş , ekonomik ve toplumsal etkenlere dayalı olarak değişkendir.

10- İstekler izafi olup fiziki konum ve kültürel bazda etkileşim içerisindedir.

Buna göre ihtiyaçlar çok çeşitli sınıflara ayrılabilirler. Bu yüzden bazı düşünürler ihtiyacı genel anlamda üç kısma ayırmışlardır:

1-     Fiziksel İhtiyaçlar ( Yemek-içmek, Giyim- kuşam, mal-mülk vs…)

2-     Toplumsal İhtiyaçlar (Sahiplenme, Mevki, Makam, Konum, Sevgi vs…)

3-     Felsefi ve Mezhebi olarak adlandırılan Ruhsal İhtiyaçlar.

Psikolojik kalıplar içerisinde sınıflandırmak gerekirse İhtiyaç iki kısma ayrılır.

A-Bilinen ve hissedilen İhtiyaçlar.

B-Bilinmeyen ve hissedilmeyen İhtiyaçlar.

A- BİLİNEN İHTİYAÇLAR

Bu grup ihtiyaçlar kişinin bilgisi dahilinde olan, nicelik ve nitelik bakımından bilgisinin olduğu istekleridir. İçinde bulunduğu konum itibarı ile olaylara vakıf ve isteklerinin hangi doğrultuda ve neler olduğu bilincini taşıyanlar mevcut durum ile istenilen (matlup) düzey arasında bocalama sorunu ile karşılaşmazlar. Fakat bulunduğu konumun bilincinde olmayanlar arzu ederek gelmek istedikleri durum hakkında çok net bir fikir sahibi değiller ise böylesi bir durumda kişi değişim ihtiyacı hissederek en iyiyi bulma uğruna büyük çıkmazlara sürüklenebilir.

Gözden kaçmaması gereken bir husus ise şudur ki; ihtiyaç duymak her zaman ona uygun eylemlerin yapılmasını gerekli kılmıyor bundan dolayı bu gibi konularda aile bireylerinin tümü hissedilen ihtiyacı gidermek için bilinçlendirilmeli ve birlikte hareket etmelidirler.

Bilinç dahilinde olan ihtiyaçlar iki kısma ayrılır.

1-     Hissedilen ama gizli olan ihtiyaçlar

Bu grup ihtiyaçlar kişinin bilgisi dahilinde olup pratik olarak imkansız gördüğü ihtiyaçlardır.

2-     Hissedilen ve alenî ihtiyaçlar

Bu ise yine kişinin hakkında tamamen bilgi sahibi olduğu ve olabileceğine inandığı ihtiyaçlardır. Böylesi bir durumda mevcut konum ile varılmak istenen maksat arasındaki olası zorluklar kişinin kendi gayretleri ve tüm aile fertlerinin birbiri ile yardımlaşmasıyla aşılabilecektir.

B- BİLİNMEYEN VE HİSSEDİLMEYEN İHTİYAÇLAR:

Birçok durumda insanlar içinde bulundukları mevcut durumdan fazlasıyla memnun olur bundan dolayı da değişikliğe gerek duymazlar.Mevcut hallerini iyi, hatta mükemmel bulan insanlarda ise yeni bir konuma ulaşmak gibi bir ihtiyacın hissedilmemesi çok doğal olan bir haldir. Eğer mevcut şartların değişebilirliğine ve mevcut konumdan daha iyi bir konumun olabileceğine inanç hasıl olursa doğal olarak bu iki konum arasında ki mesafe hissedilmeyen ihtiyaç olarak karşımıza çıkacaktır böylece insanın içinde istek ve ihtiyaç da yeşermeye başlayacaktır.

Yukarıda belirtilen özellikler doğrultusunda aile fertlerinin ihtiyaçlarını şöyle gruplandırmak mümkündür:

- Aile fertlerinden her birinin değer yargılarını tanımak. (Karı-Koca, Çocuk)

- Her bireyin, kendi değer yargılarına ve diğer fertlerin isteklerine duyduğu saygı paralelliğinde kavrayış güçlerini tanımak ve belirlemek.

Başlıklar olarak verdiğimiz tüm bu bilgilerin titizlikle uygulanması ailevi ve toplumsal huzurun oluşmasına önemli katkılar sağlayacaktır.

kaynak : kıble dergisi